Fotoğraf arşivinde çekim tarihi ile dosya tarihi neden farklıdır?
Eski fotoğrafları yeni bilgisayara taşıdığınızda bütün dosyaların aynı gün oluşturulmuş görünmesi şaşırtıcı olabilir. Bu durum fotoğrafların o gün çekildiği anlamına gelmez. Fotoğrafın içindeki çekim bilgisiyle dosya sisteminin tuttuğu zamanlar farklı alanlardır. Arşivi tarih sırasına koymadan önce hangi tarihe baktığınızı anlamak gerekir.

Görsel: Fotoğrafın çekim bilgilerini ve zaman alanlarını gösteren örnek Exif çizelgesi. Kaynak: Exchangeable image file format – Exif – NIKON D40X – 2016.jpg; üretici: Foto: Jonn Leffmann; lisans: CC BY 3.0. Atıf bildirimi: Foto: Jonn Leffmann.
Aynı dosyada birden fazla zaman
Görüntü dosyaları EXIF gibi üstveri alanlarında çekime ilişkin bilgiler taşıyabilir. Dosya sistemi ise oluşturma veya son değiştirme gibi zamanları ayrıca tutabilir. ExifTool’un resmî açıklamaları, farklı üstveri grupları ve dosya sistemi zamanları arasındaki ayrımı gösterir.
Bu alanların her dosyada bulunduğunu veya doğru olduğunu varsaymayın. Fotoğraf farklı uygulamalardan geçmiş, yeniden kaydedilmiş veya başka biçime dönüştürülmüş olabilir. Bilgilerin yokluğu da tek başına dosyanın sahte veya bozuk olduğunu kanıtlamaz.
Arşiv görünümü hangi alanı sıralıyor?
Dosya yöneticisindeki tarih sütununun adını okuyun. Genel görünen bir tarih alanı, beklediğiniz çekim tarihini temsil etmiyor olabilir. Görünümde farklı zaman sütunları sunuluyorsa aynı fotoğrafın değerlerini karşılaştırın. Görsel simgesinin altındaki tek tarihi bütün geçmişin özeti saymayın.
Varsayımsal olarak yıllar önce çekilmiş bir fotoğrafın bugün indirildiğini düşünün. Dosya sistemindeki bazı zamanlar indirme veya kopyalama işlemiyle ilişkili olabilir. Çekim üstverisi korunmuşsa başka bir tarihi gösterebilir. Hangisinin arşiv amacı için kullanılacağı açıkça belirlenmelidir.
Önce örnek bir küme inceleyin
- Çekim zamanı bilinen birkaç fotoğraf seçin.
- Dosya adı, görüntü içeriği ve mevcut zaman alanlarını not edin.
- Aynı fotoğrafın farklı kopyaları varsa bunları karşılaştırın.
- Arşiv uygulamasının hangi alanı kullandığını kontrol edin.
- Belirsiz kayıtları kesin tarihlilerden ayrı işaretleyin.
Bu işlem bütün arşivin tarihlerini değiştirmekten önce yapılmalıdır. Toplu düzenleme, yanlış alanı temel alırsa çok sayıda dosyayı aynı hataya göre yeniden adlandırabilir. Önce küçük bir çalışma kopyasında sonucu görmek, geri dönüşü daha anlaşılır kılar.
Cihaz saati de değerlendirilir
Bir fotoğraftaki zaman alanı, gerçek olay zamanının tartışmasız kanıtı değildir. Kaydı oluşturan cihazın saat ayarı veya sonraki düzenlemeler önem taşıyabilir. Özellikle birden fazla cihazdan gelen arşivlerde tutarlılık ayrıca incelenmelidir.
Aynı etkinliği gösteren farklı fotoğraf grupları arasında belirgin zaman farkı varsa otomatik olarak hepsini düzeltmeyin. Önce bu farkın hangi kaynaktan geldiğini araştırın. Bilinen bir olay sırası yardımcı olabilir; ancak hatırlanmayan ayrıntıları kesin bilgi gibi yazmayın.
Kesin bilgiyle tahmini ayırın
Çekim tarihi bulunmayan fotoğraflarda yıl veya dönem tahmini yapılabilir. Bunu gerçek bir üstveri kaydıyla aynı düzeyde sunmamak gerekir. Örneğin klasör adında yaklaşık dönem belirtmekle dosyanın çekim tarihini kesin bir güne değiştirmek farklı kararlardır.
Bir arşiv notunda “tarih doğrulanmadı” veya “yaklaşık dönem” gibi açıklamalar kullanmak belirsizliği görünür tutabilir. Bu notlar, fotoğrafın kendi görüntüsüne sonradan tarih basmaktan farklı bir belge düzeni oluşturur. Amaç tahmini bilgiyle doğrulanmış bilgiyi ayırmaktır.
Arşivi başkasına devredecekseniz kullandığınız tarih sütununu kısa bir açıklamayla belirtin. Çekim alanına göre sıralanan klasörle dosya değiştirme zamanına göre sıralanan görünüm farklı sonuç verebilir. Alıcının aynı sırayı yeniden üretmesi için hangi bilginin esas alındığını bilmesi gerekir. Belirsiz tarihleri liste dışında bırakmak yerine açıklamak, arşivin sınırlarını daha doğru aktarır.
Değişiklik yapmadan önce kayıt tutun
Toplu tarih veya ad düzenlemesi gerekiyorsa önce özgün dosyaları koruyun. İşlem öncesi adları ve kullanılan alanları bir listede saklamak karşılaştırma sağlar. Kullanılan aracın hangi etiketi değiştirdiğini yardım belgesinden kontrol etmeden toplu komut çalıştırmayın.
Sonuçta arşivin doğru sıralanması, en yeni görünen tarih alanını seçmekle sağlanmaz. Her zaman bilgisinin neyi temsil ettiğini bilmek, eksik bilgiyi açık bırakmak ve değişiklikleri izlemek gerekir. Böylece dosya taşıma geçmişiyle fotoğrafın çekim geçmişi birbirine karışmaz.


